Οι νεκροί και οι τραυματιές του Πολυτεχνίου

Πολυετής συστηματική έρευνα του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών ρίχνει φως στα δραματικά γεγονότα του Πολυτεχνείου. Στο επιστημονικό μικροσκόπιο το χρονικό της εξέγερσης, το επιχειρησιακό σχέδιο για την καταστολή της και η εξέλιξη των γεγονότων έξω από το Πολυτεχνείο. Μαθητές και φοιτητές, 16 ως 24 ετών οι πρωταίτιοι της εξέγερσης.

Ενα πεντάχρονο παιδί στου Ζωγράφου, ένας Αφγανός ταχυδακτυλουργός στη Χέυδεν, μια 22χρονη φοιτήτρια από τη Νορβηγία, ένας 35χρονος οικοδόμος έξω από το Πολυτεχνείο… Οι τέσσερις αυτοί «αταίριαστοι» κάτοικοι των Αθηνών δεν γνωρίστηκαν ποτέ. Ζούσαν όλοι τους στην Αθήνα των αρχώντης δεκαετίαςτου 70, όμως η ηλικιακή διαφορά και οι ενασχολήσεις τους δεν τους επέτρεψαν ποτέ να βρεθούν. Και οι τέσσερις έπεσαν νεκροί από τα πυράτης χούντας των συνταγματαρχών, τον Νοέμβριοτου 1973. Συγκαταλέγονται και αυτοί ανάμεσα στα επιστημονικώς τεκμηριωμένα θύματα του Πολυτεχνείου.

Από τα μέσα του 2002, το Εθνικό Ιδρυμα Ερευνών (ΕΙΕ) έχει ξεκινήσει μια ιστορική έρευνα με τον τίτλο «Τεκμηριώνοντας τα γεγονότατου Νοεμβρίου 1973». Στο πλαίσιο αυτής, ο διευθυντής ερευνών του ΕΙΕ, Λεωνίδας Καλλιβρετάκης, καιη ομάδα του επιχειρούν να συγκεντρώσουν καινά επεξεργαστούν με επιστημονικές μεθόδους τεκμήρια που αφορούν σε διάφορες παραμέτρους των γεγονότων του Πολυτεχνείου, όπως το χρονικό της εξέγερσης, το επιχειρησιακό σχέδιο για την καταστολή της και η εξέλιξη των γεγονότων έξω από το Πολυτεχνείο. Ενα από τα ζητούμενα της έρευνας υπήρξε ο πραγματικός αριθμός και η ταυτότητα των θυμάτων.

Από την έρευνα, έχουν μέχρι στιγμής προκύψειτα εξής:
Οι ταυτοποιημένοι νεκροί του Πολυτεχνείου είναι 24 και έχουν πλήρως τεκμηριωθεί. Στο μικροσκόπιο της έρευνας Βρίσκονται άλλες 30 περιπτώσεις ανθρώπων, (τα ονοματεπώνυμα των οποίων είναι γνωστά) που εμφανίζονται επίμονα στις περισσότερες καταλογοποιήσεις νεκρών από το 1974 μέχρι και σήμέρα, όμως δεν έχουν ποτέ τεκμηριωθεί.
Το ζητούμενο δεν είναι μόνον ο αριθμός ή η ταύτιση των ονομάτων, αλλά και οι πληροφορίες που προκύπτουν για τον χρόνο, τον τόπο καιτις συνθήκες τραυματισμού, καθώς και προσωπικά στοιχεία των θυμάτων (ηλικία, φύλο, απασχόληση κτλ.).
Μια προκαταρκτική στατιστική επεξεργασία των στοιχείων που διατίθενται έως αυτήν τη στιγμή, δίνει ενδιαφέρουσες εικόνεςγύρω από το προφίλτων ατόμων που πρωτοστάτησαν στις συγκρούσεις. Πλειονότητα αποτελούν οι φοιτητές και οι μαθητές και έπονται τα άτομα που χαρακτηρίζονται ως εργατοτεχνί-τες. Εκπροσωπείται όμως και μια ποικιλία άλλων κατηγοριών, όπως ιδιωτικοί υπάλληλοι, βιοτέχνες, καλλιτέχνες, δικηγόροι, εκπαιδευτικοί, κτλ. Ηλικιακά, οι περισσότεροιήταν νέοι 16-24 χρονών.

οι τραυματίες

Οι τραυματίες στα γεγονότα του Πολυτεχνείου αποτελούντο δεύτερο αντικείμενο διερεύνησης. Η προκαταρκτική έρευνα πιστοποίησε 1.103 τραυματίες, βάσει των καταστάσεων που απέστειλαν στον Δ. Τσεβά τα νοσοκομεία, οι κλινικές και ορισμένοι μεμονωμένοι ιατροί. Οπως όμως είχε παραδεχθεί και ο ίδιος ο εισαγγελέας, σε αυτούς πρέπει να προστεθεί και «ανεξακρίβωτον πλήθος ετέρων πολιτών», οι οποίοι «ή ιατρών, ή ενοσηλευοντο οίκει, ή και ουδαμού προς νοσηλεία κατέφυγον, φοβούμενοι προφανώς δυσάρεστους δι’ αυτούς ή τας οικογενείας των εξελίξεις».

Ενδεικτικό του κλίματος μέσα στο οποίο εξελίσσονταν τα δραματικά γεγονότα εκείνων των ήμερων, είναι το γεγονός ότι με σχετική προκή ρυξη που εξέδωσε στις 17.11.1973, ο τότε επικεφαλή ς των Ενόπλων Δυνάμεων στρατηγός Ζαγοριανάκος έλαβε μέριμνα να απαγορεύσει ρητά «την προσωρινήν περίθαλ-ψιν κατ’ οίκον προσώπων μη ενοικού-ντων μετά της οικογενείας ήτις παρέχει την περίθαλψιν, εάν τούτο δεν δηλωθή εντόςτριών ωρών ειςτην οικείαν αστυ-νομικήν αρχήν».

Ο αριθμός των τραυματιών που δεν έτυχαν καμίας περίθαλψης παραμένει αδιευκρίνιστος. Ορισμένες εκτιμήσεις ανεβάζουν το σύνολο των τραυματιών (νοσηλευθέντων και μη) σε περίπου 2.000. Οι εκτιμήσεις αυτές είναι μάλλον συντηρητικές και βρίσκονται σε δυσαρμονία με τα στατιστικά δεδομένα από τη διεθνή εμπειρία σε αντίστοιχες περιπτώσεις της περιόδου εκείνης (Γαλλικός Μάης του 1968, Αμερικάνικο Αντιπολεμικό Κίνημα 1968-1970). Σε όλες εκείνες τις περιπτώσεις, οι μη νοσηλευθέντες ήταν πάντοτε πολλαπλάσιοι των νοσηλευθέντων, και μάλιστα σε καθεστώτα όπου το αντικίνητρο για τη νοσηλεία, το ενδεχόμενο δηλαδή διώξεων κατά των τραυματιών που θα προσεφευγαν για περίθαλψη, ήταν κατά τεκμήριο μικρότερο από το αντίστοιχο στην περίπτωση της Ελλάδαςτου 1973.

Ο τόπος και ο χρόνος, σε συνδυασμό με τον τρόπο τραυματισμού (κλομπ, δακρυγόνα, σφαίρες κτλ), παρέχει και ένα νήμα παρακολούθησης του πώς αντέδράσε το καθεστώς και πώς εξελίχθηκε η επιχείρηση καταστολής. Είναι αξιοσημείωτο ότι ο αντεισαγγελέας Ιωάννης Ζαγκίνης, στην εισήγηση του προς το Συμβούλιο Εφετών το 1975, χωρίς να διαθέτειπλήρη στοιχείαγιατο σύνολο των τραυματιών, θεώρησε ότι σε 124 τουλάχιστον περιπτώσεις υπήρξε σαφής ανθρωποκτόνος πρόθεση εκ μέρους των δυνάμεων καταστολής. Πρόκειται κυρίως για περιπτώσεις στις οποίες ο τραυματισμός προέκυψε από τη χρήση πυροβόλων όπλων.

Η παρατήρηση αυτή «βοηθά»την άλλη μεγάλη ενότηταπουαπασχολείτους ερευνητές, δηλαδή τα γεγονοτα που αφορούν στην αντίπερα όχθη, στο επίπεδο της πολιτικής, της στρατηγικής αλλά και της τακτικής. Μεταξύ των στοιχείων που αφορούν στους τραυματισμούς και τους φόνους, είναι και η ιδιότητα του αυτουργού (στρατιωτικός, αστυνομικός, κτλ.). Μια στατιστική επεξεργασιαλοιπον των αυτουργών υπό αυτή την άποψη, και μόνο σε ό,τι αφορά τις περιπτώσεις που από την ανάκριση θεωρήθηκαν ανθρωποκτονίες και απόπειρες ανθρωποκτονιών, δίνει ένα ενδιαφέρον αποτέλεσμα: Τα Σώματα Ασφαλείας προηγούνται του Στρατού και στα δύο αυτά πεδία (54% έναντι 46% στις ανθρωποκτονίες και 64% έναντι 36%ο στις απόπειρες). Εάν προσθέσει κανείς και τους απλούς τραυματισμούς (κακώσεις κτλ), η διαφορά θα ενισχυόταν πολύ περισσότερο.

Πλαστή φωτογραφία, που φτιάχτηκε αργότερα χάριν των Μ.Μ.Ε.

O προσδιορισμός του αριθμού των νεκρών καιτων τραυματιών του Πολυτεχνείου είναι ένα ζήτημα που ήταν και παραμένει «δύσκολο». Η έντονη ψυχολογική φόρτιση των συμμετασχόντων στα γεγονότα και των συγγενών τους συχνά αποτρέπει την προσπάθεια για τον προσδιορισμό του ακριβούς αριθμού των νεκρών καιτων τραυματιών. Αλλά καιη πολιτική βαρύτητα του θέματος αποθαρρύνει την κατά πρόσωπο αντιμετώπιση του. Από το 1973 μέχρι σή μέρα, ο αριθμός των θυμάτων του Πολυτεχνείου έχει αντιμετωπιστεί ανάλογα με την πολιτική συγκυρία, την κοινωνική κατάσταση καιτις άλλες σκοπιμότητες:

• Κάποιοι βασισμένοι στο πόρισμα Τσεβά, επιλέγουν να μνημονεύουν μόνο τους 18 επώνυμους νεκρούς του πορίσματος, προσθέτοντας ενίοτε τους 16 ανώνυμους, αναφερόμενοι έτσι σε 34 συνολικά νεκρούς. Και οι δύο όμως οι εκδοχές αυτές αγνοούν και κατά συνέπεια παραλείπουν τα 4 επιπλέον τεκμηριωμένα ονόματα της μετά τον Τσεβά διαδικασίας.
• Κάποιοι άλλοι αναφέρονται σε 45 ή και 56 νεκρούς, σε αυθαίρετους δηλαδή αριθμούς, των οποίων είναι εξαιρετικά δυσχερές να εντοπιστεί η πηγή.
• Η κυρίαρχη τάση πάντως επιλέγει να προβάλλει τον κατάλογο που έχει το κύρος της μέγιστης νομιμοποίησης, αφού εκφωνείται τα τελευταία χρόνια στην ετήσια επετειακή εκδήλωση, που οργανώνεται στο ίδιο το Πολυτεχνείο.

Ο κατάλογος αυτός δεν περιλαμβάνει πάντως ονόματα σχετικά μόνον με τα γεγονοτα του Νοεμβρίου 1973, αλλά αναφέρεται σε όλο το χρονικό διάστημα της δικτατορίας 1967-1974. Ανάμεσα τους ξεχωρίζουν όλες οι γνωστές περιπτώσεις των θυμάτων της χούντας, από τα θύματα του πραξικοπήματος και τους λιγότερο ή περισσότερο ανεξιχνίαστους θανάτους επωνύμων αντιπάλων του καθεστώτος, μέχριτους αγωνιστές που έχασαν τη ζωή τους προβαίνοντας σε πράξεις αντίστασης και, φυσικά, θύματατου Πολυτεχνείου. Περιλαμβάνει ωστόσο και αρκετά αταύτιστα ή ανεπαρκώς τεκμηριωμένα ονόματα. Το αξιοπρόσεκτο ωστόσο είναι ότι στον επίσημο αυτόν επετειακό κατάλογο, σημειώνονταν μέχρι πρόσφατα μόνον 16 από τους 23 επώνυμους νεκρούς του Πολυτεχνείου! Επτά άνθρωποιτων οποίων γνωρίζαμε τα πλήρη στοιχεία και για τους οποίους τεκμηριώνεται με τον πλέον αναμφισβήτητο τρόπο ότι έχασαν τη ζωή τους στα γεγονότα εκείνων των η μερών, ο Αλέξανδρος Μπασρί Καράκας, ο Ευστάθιος Κολινιάτης, ο Σπύρος Κοντομάρης, ο Ανδρέας Κο-μπος, ο Σωκράτης Μιχαήλ, η Βασιλική Μπεκιάρη και ο Αλέξανδρος Παπαθανασίου, απουσίαζαν επί μακρόν από το προσκλητήριο.

Τα ονόματα τους προσετέθησαν τελικώς το 2006, τρία χρόνια μετά τη δημοσιοποίηση των συμπερασμάτων της έρευνας  (χωρίς όμως να αφαιρεθούν αντίστοιχα τα ανυπόστατα ονόματα). Είναι αναμφισβήτητο γεγονός ότι η πρώτη επιστημονική προσπάθεια προσέγγισης του θέματος επιχειρήθηκε από το Εθνικό Ιδρυμα Ερευνών. Οπως αναφέραμε ήδη, οινεκροί έχουν προσδιοριστεί μέχρι σήμερα στους 24. Παρότι η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη για τους ανώνυμους νεκρούς και τον ακριβή προσδιορισμό των τραυματιών, κάποιοι επιλέγουν να αγνοούν την έρευνααυτή διότι… τα αποτελέσματα δεν συμπεριλαμβάνουν τριψήφιους αριθμούς…
Απαντώντας εμμέσως στα σχόλια αυτά, ο Λεωνίδας Καλλιβρετάκης έχει σε άρθρο του σχολιάσει:

«Αποτελεί βαθύτατη πεποίθηση μου ότιη κατάσταση αυτή δεν απαξιώνει μόνο την εξέγερση καθ’ εαυτή, τις χιλιάδες των ανθρώπων που ρίχτηκαν στη φωτιά και, εν τέλει, εξευτελίζει τη μνήμη των πραγματικών θυμάτων, αλλά προχωρά πέραν αυτού: αφήνει το περιθώριο στους έμμεσους ή άμεσους υποστηρικτές του καθεστώτος καιτους κάθε λογής «ανα-θεωρητές» της ιστορίας να μιλούν για «παραμύθια τη ς Αριστεράς» και για «2-3 νεκρούς από αδέσποτες σφαίρες».

Η δίκη του Πολυτεχνείου είχε στόχο να δικάσει τους πρωταιτίους τη ς χούντας. Οπως φάνηκε από το αποτέλεσμα, στόχος του δικαστηρίου ήταν καταρχάς να μειώσει στο ελάχιστο δυνατό τις ευθύνες τηςΑστυνομίας. Επιπλέον, επιθυμία των δικαστών ήταν να επιρρίψουν ευθύνες όχι τόσο τη φυσική ηγεσία του Στρατού και τον τότε δικτάτορα Παπαδόπουλο, αλλά κυρίως στις συνωμοτικές ραδιουργίες του επικεφαλής της Ε.ΣΑ. και κατοπινού δικτάτορα Ιωαννίδη, στο πλαίσιο μιας θεωρίας που ήταν τότε της μόδας, σύμφωνα με την οποία το Πολυτεχνείο εξυπηρέτησε εξ αντικειμένου τα σχέδιατου τελευταίου, αν δεν οργανώθηκε κιόλας από αυτόν!

Στην ουσία ως φυσικοί αυτουργοί καταδικάστηκαν μόνον δύο άτομα. Ο ένας είναι ο συνταγματάρχης Νικόλαος Ντερτιλής, που εκτέλεσε τον 20χρονο Μιχάλη Μυρογιάννη μπροστά στο Πολυτεχνείο, και ο οποίος εκτίει ακόμη την ποινή του στον Κορυδαλλό. Ο δεύτερος είναι ο έφεδρος ανθυπολοχαγός ΙωάννηςΛυμπέρης, που εκτέλεσε τον Αλέξανδρο Σπαρτίδη και τον 23χρονο Μάρκο Καραμανή, τραυματίζοντας και αρκετούς άλλους, μπροστά από τον ΟΤΕ της οδού Πατησίων. Καταδικάστηκε και αποφυλακίστηκε προ ολίγων ετών.

Οι νεκροί

Η Μεταπολίτευση συνέτριψε μεθοδικά τα όνειρα της γενιάς του Πολυτεχνείου. Αρκετοί από τους νέους εκείνης της γενιάς απορρο- φήθηκαν από το εξουσιαστικό σύστημα. Είναι οι σημερινοί ηγέτες της Ρωμιοσύνης, που βούλιαξαν την Ελλάδα στο βυζαντινισμό, τη θεοκρατία, τη φτώχεια, την υπανάπτυξη και τη διαφθορά.

Short URL: http://thenetwar.com/?p=7937

Posted by thenetwar on 3:15 pm. Filed under ΘΕΜΑΤΑ, ΙΣΤΟΡΙΑ. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. You can leave a response or trackback to this entry