H Πραγματική Ιστορία των Ολυμπιακών Αγώνων
Τον Αύγουστο του 2004 η Ελλάδα οργάνωσε -κατά γενική ομολογία τους πιο πετυχημένους Ολυμπιακούς Αγώνες στη σύγχρονη ιστορία τους, από το 1896 που με πρωτοβουλία του βαρόνου Κουμπερτέν αναβίωσαν οι σύγχρονοι Ολυμπιακοί Αγώνες.
Οι Ολυμπιακούς Αγώνες, δυστυχώς, έχουν ξεφύγει εντελώς από τα πλαίσια του αθλητικού ιδεώδους κι έχουν συνδεθεί με την πολιτική, την οικονομία, τα Μ.Μ.Ε., τα τηλεοπτικά δίκτυα και κυρίως με τα συμφέροντα των πολυεθνικών, αλλά και με αυτά της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής. Οι αγώνες πλέον έχουν εξελιχθεί σε κερδοσκοπικές επιχειρήσεις Έχουν εξελιχθεί σε μια κερδοσκοπική εκστρατεία, που εξυπηρετεί τοπικά και διεθνή οικονομικά συμφέροντα, και εκφράζουν απόλυτα κάθε μορφής πολιτικές σκοπιμότητες.
Το χιλιοειπωμένο «ολυμπιακό ιδεώδες που επιστρέφει στη γενέτειρα του» και η καπηλεία που υφίσταται το «αθάνατο ολυμπιακό πνεύμα» στο βωμό του κέρδους και της κατανάλωσης, προκύπτει ένα ζήτημα εξίσου σημαντικό: πόσο, πραγματικά, ιδεώδες ήταν το περίφημο ολυμπιακό πνεύμα, για το οποίο «κόπτονται» οι σύγχρονοι διοργανωτές; Πόσο κοντά στην πραγματικότητα βρίσκεται η ιδεατή εικόνα που οι περισσότεροι έχουμε σχηματίσει -επικουρούμενοι βέβαια και από την άκριτη προγονολατρεία της νεοελληνικής παιδείας- για τους αρχαίους Ολυμπιακούς Αγώνες;
Ας πάρουμε την ιστορία από την αρχή…
ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΕΛΑΙΑΣ ΣΤΑ ΠΡΙΜ
Οι Ολυμπιακοί Αγώνες της Αρχαιότητας διήρκησαν περίπου 1.200 χρόνια.
Η αρχή των Ολυμπιακών Αγώνων έχει περιβληθεί το μανδύα του μύθου. Η θέσπιση τούς αποδίδεται στον Ηρακλή και τελούνταν ανά τετραετία στην Ολυμπία προς τιμή του Δία. Αγώνες γίνονταν πολύ πριν το 776 ττ.Χ., που αναφέρει η παράδοση ως χρονολογία έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων. Απλά, τη χρονιά εκείνη άρχισαν να αναγράφονται τα ονόματα των ολυμπιονικών σε επίσημους καταλόγους.
Το 776 π.Χ. πρώτος νικητής στους αγώνες δρόμου ήταν ο Κόροιβος και πήρε ως συμβολικό δώρο ένα μόνο μήλο.
Αρχικά, ήταν αγώνες τοπικού χαρακτήρα. Στη συνέχεια, και μετά τη 14η Ολυμπιάδα, άρχισαν να μπαίνουν νέα αγωνίσματα. Παράλληλα αυξανόταν η φήμη και η αίγλη των αγώνων, ώσπου τελικά έγιναν οι πιο ξακουστοί αθλητικοί αγώνες της Αρχαιότητας.
Στις πρώτες Ολυμπιάδες το έπαθλο ήταν χρηματικό, από την 7η όμως και μετά, οι νικητές στεφανώνονταν μ’ ένα στεφάνι από κλαδί ελιάς. Οι άρχοντες των πόλεων είχαν φροντίσει ώστε να τους ανταμείβουν, εκτός των άλλων, και με αδρές οικονομικές απολαβές. Έτσι ο Σόλων είχε θεσπίσει νόμο, σύμφωνα με τον οποίο οι νικητές των Ολυμπιακών Αγώνων λάμβαναν ως πριμ 500 δραχμές, ενώ των Ίσθμιων 100 δραχμές. Επίσης, τούς τιμούσαν με διάφορα αξιώματα. Έτσι πολλοί ολυμπιονίκες ανέλαβαν διπλωματικές αποστολές, ηγήθηκαν αποικιακών εξορμήσεων, υπηρέτησαν την πατρίδα τους ως στρατηγοί.
Η νίκη στους αγώνες ισοδυναμούσε επίσης με ανέλιξη στα πολιτικά αξιώματα. Οι Κύλων, Φρύνων, Κίμων, Μιλτιάδης, Πεισίστρατος και Αλκιβιάδης είναι μερικά από αυτούς που ασχολήθηκαν με την πολιτική έπειτα από τη συμμετοχή τους στους αγώνες.
Οι Ολυμπιακοί Αγώνες βέβαια δεν υπήρξαν ποτέ πρότυπο δημοκρατίας. Κατά τούς πρώτους αιώνες της διεξαγωγής τους, η συμμετοχή περιοριζόταν στους αριστοκράτες και στους εύπορους πολίτες. Οι φτωχοί, για να φθάσουν και να αγωνισθούν στην Ολυμπία, έπρεπε να περπατήσουν για πολλές μέρες, να προπονηθούν επί τέσσερις εβδομάδες εκεί και να επιστρέψουν στις πατρίδες τους μετά τη λήξη των αγώνων. Φυσικά, κανένας φτωχός δεν τολμούσε να εγκαταλείψει για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα την εργασία του. Όσο για τους θεατές, οι φτωχοί έφταναν στον τόπο διεξαγωγής των αγώνων ύστερα από πολυήμερη οδοιπορία, κοιμούνταν στην ύπαιθρο πλάι στον Αλφειό και παρακολουθούσαν τα αγωνίσματα καθισμένοι στο χώμα. Αντίθετα, οι πλούσιοι ταξίδευαν έφιπποι και με άρματα, διέμεναν σε πολυτελείς σκηνές και παρακολουθούσαν τους αγώνες καθισμένοι σε ειδικούς θώκους.
ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΑΘΛΗΤΕΣ ΤΟΝ 4ο ΑΙΩΝΑ π.Χ.
Ο σκληρός συναγωνισμός οδήγησε στην ειδίκευση των αθλητών σε ορισμένο αγώνισμα, της δίαιτας και του τρόπου ζωής τους. Αυτό είχε ως συνέπεια να αλλάξει ο σωματικός τύπος του αθλητή και η παλιά αρμονική ισορροπία σώματος και πνεύματος παραχώρησε τη θέση της σε μια δυσανάλογη μυϊκή ανάπτυξη. Η μεγάλη δημοτικότητα που απέκτησαν τα βαριά αγωνίσματα (πάλη, παγκράτιο, πυγμαχία) δημιούργησε τον πιο δημοφιλή τύπο αθλητή, τον παλαιστή και τον πυγμάχο αντίστοιχα.
Η εμφάνιση τους αποθάρρυνε τους ερασιτέχνες αθλητές, που άρχισαν σιγά-σιγά να απέχουν από τις αναμετρήσεις.
Ο επαγγελματισμός και η γενική κρίση ηθών και αξιών που ακολούθησε τον Πελοποννησιακό Πόλεμο είχαν επιπτώσεις και στα αθλητικά ιδεώδη. Κατά τον 4ο αιώνα π.Χ., ο αθέμιτος συναγωνισμός, η δωροδοκία των αντιπάλων και η εξαγορά αθλητών, που, καταπατώντας τον όρκο τους, δέχονταν να εμφανισθούν ως εκπρόσωποι άλλης πόλης, έγιναν συνηθισμένα φαινόμενα. Για να εξασφαλίσουν τρυφηλό βίο οι επαγγελματίες αθλητές δεν δίσταζαν μπροστά σε κάθε είδους παρανομία και ατιμωτικές πράξεις. πουλούσαν και αγόραζαν τις νίκες στην Ολυμπία και στους άλλους αγώνες. Τα παραπάνω τα αναφέρουν αρχαίοι συγγραφείς (δείτε κάτω για βιβλιογραφία).
Ο Γαληνός έλεγε ότι ο αθλητισμός καλλιεργεί την απάτη. Οι αθλητές δεν έχουν λογική. Συσσωρεύουν διαρκώς σάρκες και αίμα και κρατούν το πνεύμα νεκρό, όπως τα ζώα.
Ο Γαληνός, επίσης, θυμίζει τα λόγια του Ιπποκράτη: «Υγεία σημαίνει ελεγχόμενη τροφή και εργασία. Χρειάζεται παντού μέτρο», και ισχυρίζεται ότι δεν υπάρχει πιο επισφαλής κατάσταση από την υγεία των αθλητών. Παρομοιάζει το βίο τους με αυτόν των γουρουνιών, με τη διαφορά ότι τα γουρούνια δεν κοπιάζουν, ούτε τρώνε με το ζόρι.
Κατά τον Φιλόστραιο (3ος αιώνας μ.Χ.), οι αθλητές της εποχής του ζούσαν πολυτελώς και καταλάμβαναν θέσεις εξουσίας με όλα τα σχετικά οφέλη ¶λλοι δέχονταν δωροδοκίες, επειδή χρειάζονταν χρήματα για το σπάταλο βίο τους, και άλλοι δωροδοκούσαν συναθλητές τους, επειδή δεν είχαν δυνατότητες να διεκδικήσουν τη νίκη.
ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΠΑΖΑΡΙ
Το χρήμα έρεε άφθονο στους αγώνες και
άλλαζε χέρια με μεγάλη ευκολία. Ποιητές, όπως ο Αρχίλοχος, ο Σιμωνίδης, ο Βακχυλίδης, ο Πίνδαρος υμνούσαν τους νικητές των αγώνων. Αυτοί ουσιαστικά με τα εγκώμια τους συντέλεσαν στο να περιβληθούν οι ολυμπιονίκες με την αίγλη που τους ακολουθούσε. Πολλοί όμως από αυτούς τους ύμνους ήταν προϊόντα εξαγοράς.
Κατά τον Πλούταρχο, οι ελλανοδίκες χάριζαν στεφάνια νίκης, ύστερα από δωροδοκίες και άλλες ανήθικες συναλλαγές. «Το στεφάνι της νίκης», γράφει ο Φιλόσιρατος, «μπορεί κανείς ελεύθερα να το πουλάει και εξίσου ελεύθερα να το αγοράζει». Δύο ελλανοδίκες, έπειτα από μυστικές συναλλαγές, ανακήρυξαν ολυμπιονίκη τον Ευπόλεμο. Έγινε όμως γνωστό και καταδικάστηκαν σε πρόστιμο από τη βουλή των αγώνων.
Πολλοί αθλητές δωροδοκούσαν τους αντιπάλους τους. Το 388 π.Χ. (98η Ολυμπιάδα), ο Θεσσαλός πυγμάχος Εύπωλος πλήρωσε τους τρεις αντιπάλους του.
Σύμφωνα με τον Παυσανία, ο τύραννος των Συρακουσών Ιέρων, τέσσερα χρόνια μετά τη νίκη του Κροτωνιάτη ¶στυλου στην Ολυμπία, το 488, τον εξαγόρασε και έτσι το 484 νίκησε για τις Συρακούσες. Ο Κρητικός Σωτάδης νίκησε στο δόλιχο (δρόμος αντοχής 24 σταδίων) κατά την 99η Ολυμπιάδα. Στους επόμενους αγώνες, εξαγοράσθηκε από την Έφεσο και εμφανίσθηκε στην Ολυμπία ως δικός της αθλητής.
Αλλά και οι παραβιάσεις του καταστατικού των αγώνων ήταν συχνές. Το 372 π.Χ., ένας ελλανοδίκης, ο Τρωίλος, έλαβε μέρος σε αρματοδρομία, ενώ απαγορευόταν η συμμετοχή κριτών στους αγώνες. Φυσικά ανακηρύχθηκε ολυμπιονίκης και στήθηκε ανδριάντας του στον Αλτη της Ολυμπίας.
ΤΟ ΗΘΟΣ ΤΩΝ ΑΓΩΝΩΝ
Για την άμιλλα των αγώνων ο Λουκιανός, στο αποκαλυπτικό έργο του Ανάχαρσις ή Περί Γυμνασίων, γράφει:
Πες μου, Σόλων, γιατί η νεολαία της Αθήνας συνηθίζει αυτές τις αχρειότητες; Συμπλέκονται, βάζουν τρικλοποδιές, προσπαθούν να πνίξουν ο ένας τον άλλο, σφίγγοντας το λαιμό του, στριφογυρίζουν το σώμα, βυθίζονται στη λάσπη, κυλιούνται εκεί σαν τα γουρούνια….. Κοιτάξτε! Αυτός εκεί άρπαξε τον άλλο από τα πόδια και τον τίναξε στο χώμα, πέφτει απάνω του και τον βυθίζει στη λάσπη. Και τώρα, τύλιξε τη μέση του άλλου με τα πόδια, περνάει το βραχίονα του κάτω από το λαιμό του και σφίγγει τον άμοιρο και ο άλλος τον χτυπάει στον ώμο. ικετεύοντας, φαντάζομαι, να μην τον πνίξει εντελώς.
Σε νόμισμα της Βέροιας εικονίζεται άνδρας με μαστίγιο, βοηθός αγωνοθετών. Νομίσματα της Περγάμου και της Λυδίας, αλλά και αρχαίοι κύλικες έφεραν παραστάσεις μαστιγοφόρων ανδρών, που μαστίγωναν τους κακοήθεις αθλητές.
Επιγραφή που βρέθηκε στη θήρα αναφέρει ότι η νίκη στην πυγμαχία «κερδίζεται με αίμα». Ο Αρτεμίδωρος γράφει για την πυγμαχία: «Οι αγώνες με γρονθοκοπήματα είναι βλαβεροί για όλο τον κόσμο. Δεν αποτελούν μόνο καταισχύνη, προκαλούν και συμφορές. Το πρόσωπο παραμορφώνεται και τρέχουν αίματα».
ΝΙΚΗ ΜΕ ΟΛΑ ΤΑ ΜΕΣΑ
Ο Φιλόστρατος αναφέρει ότι τυλιγαν τα τέσσερα δάχτυλα με μικρή παχιά δερμάτινη λωρίδα. Αργότερα άρχισαν να καλύπτουν ολόκληρη τη γροθιά με ιμάντες από δέρματα βοδιών, για να καταφέρουν ισχυρά πλήγματα στους αντιπάλους τους.
Ένα από τα πιο δημοφιλή αγωνίσματα ήταν το παγκράτιο. Στην Ολυμπία το Θεωρούσαν ως το «ωραιότερο άθλημα». Από το 200 π.Χ (145η Ολυμπιάδα) εισήχθη και στους παιδικούς αγώνες. Τα πάντα επιτρέπονταν σ’ αυτό το αγώνισμα: να εξαρθρώνεις, να τσακίζεις κόκαλα, να στραγγαλίζεις, να θανα-ιώνεις με όλα τα μέσα. Συνηθίζονταν κλωτσιές στο γόνατο ή στα γεννητικά όργανα, όπως προκύπτει από παραστάσεις αγγείων της εποχής. Από τον 6ο π.Χ. αιώνα, μπορούσε κάθε αθλητής να πιέσει το πρόσωπο του αντιπάλου του στην άμμο, ώστε να τον αναγκάσει να την καταπιεί ή να την αναπνεύσει.
Η ΑΝΑΒΙΩΣΗ & ΤΑ ΟΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ ΒΑΡΟΝΟΥ ΚΟΥΜΠΕΡΤΕΝ
Οι σύγχρονοι Ολυμπιακοί Αγώνες αναβίωσαν 15 αιώνες μετά την απαγόρευση της διεξαγωγής τους από τον Θεοδόσιο. Η πρωτοβουλία για την αναβίωση τους ξεκίνησε το 1894, από τον Γάλλο βαρόνο Κουμπερτέν. Για να διασφαλίσει την παγκόσμια ανταπόκριση και το διεθνή ενθουσιασμό, ο Κουμττερτέν πρότεινε να διεξαχθεί η πρώτη σύγχρονη Ολυμπιάδα στην Αθήνα, το 1896. Ο βαρόνος Κουμπερτέν ήταν ένας αριστοκράτης που διακατεχόταν από ρατσιστική ιδεολογία. Όπως έγραφε: «Οι αθλητικοί αγώνες προορίζονται για τους εκλεκτούς. Για τους άξιους αθλητές και τους θεατές των ανώτερων τάξεων, τους πεπαιδευμένους πολίτες, τους διπλωμάτες, τούς καθηγητές, τους στρατηγούς». Εξέφραζε μάλιστα την άποψη ότι οι Ολυμπιακοί Αγώνες αφορούσαν αποκλειστικά τη λευκή φυλή.
Η «αθλητική παιδεία» εντασσόταν στο πλαίσιο της συντηρητικής πολιτικής του Κουμπερτέν, ο οποίος έβλεπε την κοινωνική αδικία ως «φυσικό φαινόμενο». Το 1919 έγραφε μάλιστα ότι «ο αθλητισμός αποτελεί ψυχαγωγία που δεν κοστίζει και ιδιαίτερα, είναι ένα μέσο ελέγχου της νεολαίας, που αποτρέπει την επιθετικότητα και τις εξεγέρσεις»!
Για τον βαρόνο Κουμπερτέν τα κίνητρα για την αναβίωση των Ολυμπιακών Αγώνων ήταν πολιτικά. Υπήρξε ενθουσιώδης υποστηρικτής της γαλλικής αριστοκρατίας. Θαύμαζε την αγγλική αποικιοκρατία και υποστήριζε ότι η αθλητική παιδεία στην Αγγλία ήταν ο παράγοντας που δημιουργούσε στην τάξη των «ευγενών» προσωπικότητες ικανές να πραγματώσουν τις ιμπεριαλιστικές εξορμήσεις της χώρας τους. Έβλεπε δηλαδή τον αθλητισμό ως όπλο των αποικιοκρατών για την υλοποίηση των σχεδίων τους και αυτός ήταν ο λόγος που προσπάθησε μέσω της αναβίωσης των Ολυμπιακών Αγώνων να εφαρμόσει παγκοσμίως το αγγλικό πρότυπο.
ΚΑΙΡΟΣ ΝΑ ΔΟΥΜΕ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ ΚΑΤΑΜΑΤΑ...
Η ιδεαλιστική εικόνα που έχουμε για την Αρχαιότητα δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα Οι αρχαίοι Έλληνες δημιούργησαν το θαυμαστό πολιτισμό τους όντας ανθρώπινοι. Ήταν άνθρωποι σαν κι εμάς, με όλες τις αδυναμίες, τις υπερβολές και τα ελαττώματα τους. Και με τα προτερήματά τους. Και αν τα ήθη και οι αξίες άλλαξαν με το πέρασμα του χρόνου, έμεινε αναλλοίωτο το στοιχείο εκείνο που διαχώριζε τον άνθρωπο από τα υπόλοιπα ττλάσματα της Δημιουργίας: η δυνατότητα του να ονειρεύεται το ιδεατό, αυτό που τον υπερβαίνει, και να το ακολουθεί.
Οι Ολυμπιακοί Αγώνες δεν υπήρξαν άσπιλοι και αμόλυντοι. Αυτό είναι παραμύθι για μικρά παιδιά. Ενταγμένοι στο ιστορικό τους πλαίσιο, ακολούθησαν και εξέφρασαν τις εξελίξεις και τις αλλαγές του κοινωνικού γίγνεσθαι της εποχής τους. Θα θέλαμε όμως να είναι. Αλλά ήρθε ο καιρός να ενηλικιωθούμε Να δούμε την πραγματικότητα ως έχει. Θα ήταν παράξενο, τη στιγμή που όλα χάνονταν και διαλύονταν γύρω τους, αυτοί να παραμείνουν αναλλοίωτοι. Αυτό δεν σημαίνει ότι τους διαγράφουμε. Ακόμη και απομυθοποιημένοι σε μεγάλο βαθμό, διατηρούν τη λάμψη και το μεγαλείο τους. Αλλά ως πράξεις και έργα ανθρώπων, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
Φωτεινή Τζίκου
ΠΗΓΕΣ
Αιλιανός. Ποικίλη Ιστορία
Αρχαίον Ελληνικόν Δίκαιον, εκδ. Πελεία, Α8ήνα 1988
Γαληνός, Προτρεπτικός ειιί τας Τέχνας
Ιστορία του Ελληνικού Έθνους. Εκδοιική Αθηνών, Αθήνα
Λουκιανός, Ανάχαρσις ή Περί Γυμνασίων
Κ. Παπαρρηγόπουλος, Ιστορία ιου Ελληνικού Έθνους, Ελληνικά Γράμματα
Παυσανίας, Ελλάδος Περιήγησις
Πίνδαρος, Ολυμπιονίκες
Πλουιαρχος, Αποφθέγματα Λακωνικά
Πλου ι άρχος, Περί Δυσωπίας
Πολυδεύκης, Ονομαστικόν
Κ. Σιμόπουλος, Μύθος, Απάτη και Βαρβαρότητα οι Ολυμπιάδες, Στάχυ 1998
Φιλόοτρατος, Εικόνες
Φιλόσιρατος, Γυμναστικός
21
Short URL: http://thenetwar.com/?p=4009
Posted by 
